Politika Ve Strateji

Bedava Benzin! Suudi Arabistan- Amerika Birleşik Devletleri- Rusya Üçgeni

2020’nin kara bulutları üzerimize felaket yağdırmaya devam ediyor. Çin Virüsü bir yana dursun, her ne kadar eski günlerdeki kadar revaçta olmasa da petrol; bir süre daha insanoğlunun kafa yorması gereken konulardan birisi olacağa benziyor.

Petrol savaşlarını* iyice anlayabilmek için Suudi Arabistan, ABD ve Rusya aktörlerini anlamlandırabilmemiz gerekir. Çünkü unutmamak gerekir ki her ülkenin belirli bir hareket kapasitesi vardır ve bu alacakları her kararı doğrudan etkiler. Alınacak her bir karar, -karar almamak bile bir karardır.- ekonomik açıdan veya siyasi açıdan bambaşka problemler getirebilir. Örneğin ABD’nin Suudiler ile -çıkar bazlı olsa bile- ilişkilerini geliştirmesi ciddi bir karardır. Amerika radikal İslamcı bir ülke ile işbirliği yapmakla; Suudi Arabistan ise Siyonizm destekçisi bir ülke ile el sıkışmakla suçlanmış, büyük tepki görmüştür. Söz konusu üç aktöre daha yakından bakalım.

Petrol bulunmadan önce geçimini hac ziyaretlerinden sağlayan Suudi Arabistan, günümüzde ekonomisini petrol ihracatına emanet etmiş bir ülkedir. Büyük çaplı ekonomik faaliyetleri üzerinde güçlü bir devlet otoritesinin bulunduğu bu petrol cenneti, bir süre OPEC’in başat gücü rolüne bürünmüş olsa da, bugün aynı güce sahip olduğunu söylemek çok güç.

Bildiğimiz üzere Rusya, Dünya üzerindeki doğal kaynakların %30’una sahip olması sebebiyle küresel bazda ekonomik etkinliklerin önemli bir belirleyicisi konumunda. Petrol savaşında Suudi Arabistan’ın güçlü rakibi Rusya, toplam ihracatının %70’ini petrolden ve doğalgazdan sağlıyor.

16 yaşını doldurmuş her gencin ehliyet sahibi olabildiği ABD’de yatay şehirleşme yüzünden araç kullanmak tek seçenektir. ABD’de yılda 20 milyondan fazla araç satıldığından petrol olmazsa olmazdır. Geçmişte her ne kadar petrole muhtaç duruma düşmüş olsa bile, bugün tüm ihtiyacını karşılayabilecek, üzerine de 35 milyar dolarlık petrol satışı yapabilecek durumdadır.

ABD’de 1977-1981 yılları arasında başkanlık yapmış Carter, Beyaz Saray’a taktırdığı güneş panelleriyle** ve Suudi Arabistan ile kurduğu iyi ilişkiler ile bilinir. 1977 yılında ABD, petrol ithalatının neredeyse %70’ini Suudi Arabistan’dan sağlıyordu. Bugünse Kanada, ABD’nin bir numaralı petrol tedarikçisi durumda.

1)Petrole sahip ülkeler haritasıdır.

Petrol, otomotiv sanayisinden savaş endüstrisine kadar birçok alanda vazgeçilmez bir kaynak olduğundan petrol sahibi olan ülkeler bir arada hareket etme gereği duymuş, böylece uluslararası sahnede söz sahibi olmayı amaçlamışlardır. Petrol İhraç Eden Ülkeler Birliği (OPEC) de,1960’ta petrol fiyatlarında meydana gelen düşüşü kontrol altına alma amacıyla kurulmuştur. Dünya’daki petrol ve doğalgazın çok önemli bir parçasına sahip olan OPEC, önce 1973’te petrol fiyatlarını %70 artırdı, sonra da Arap-İsrail Savaşı’nda İsrail’i ve İsrail’i destekleyen ülkeleri zor duruma sokmak için %130’luk yeni bir zam uyguladı.

Fakat OPEC adına rüya gibi geçen günler sonsuza dek sürmedi.80’li yıllara geldiğimizde OPEC’in petrol üzerindeki kontrolü giderek zayıflamaya başladı. Ülkeler gerek nükleer enerjiye ağırlık verdi, gerekse petrol bulma çalışmalarına ciddi yatırımlar yaptı. OPEC’in güç kaybetmesinin bir başka sebebi de, ülkelerin tercihen OPEC dışındaki ülkelerden -örneğin Meksika- petrol almayı tercih etmesiydi.

2)OPEC üye haritasıdır.

Modern Dünya’nın hammaddesi petrol, yarattığı çatışmalara bir yenisini geçtiğimiz günlerde ekledi.OPEC, petrol fiyatlarını sabit tutabilmek amacıyla petrol üretimlerini azaltma kararı almıştı. Fakat bu stratejinin çalışabilmesi için bir başka petrol üreticisi Rusya’nın da stratejiyi kabul etmesi gerekiyordu. Rusya’nın bambaşka tahminleri ve bu tahminlere göre stratejileri olduğundan olsa gerek, bu teklifi kabul etmedi.

Buna karşılık olarak Suudi Arabistan, bir başka -çok daha agresif- bir stratejiyi uygulamaya koydu. Ana mantık gayet basitti. Petrolün fiyatını iyice düşürmek, -ki bu da piyasaya daha fazla petrol sürerek yapılır.- üretim maliyeti yüksek olan bölgelerdeki petrolü işlevsiz kılmak; Rusya’yı dairenin dışına itmek demekti.

Tabii bu stratejinin artı ve eksi yönleri var. Katar ve Suudi Arabistan, petrolü en az maliyetle çıkaran iki ülke. Dolayısıyla petrolün fiyatını düşürmek, en az bu iki ülkeyi etkiliyor. Böylece Rus tarafının elini zayıflatmak amaçlandı. Diğer bir taraftan bakacak olursak, Suudi Arabistan, petrol gelirleri azaldığından bütçe açığını kapatamayacak durumda. ABD’nin desteği olmadan bu savaşı kazanamayacak gibi görünüyor. Rusya ise elindeki finansal rezervi ile sene sonunu getirebilecek durumda.

Benzinin son 6 aydaki değer grafiğidir.
 Sonuç:

Tüm bu çizgileri birleştirdiğimizde, Rusya, ABD ve Suudi Arabistan’ın bir şekilde birbirlerine bağlı olduğunu görüyoruz. 2020 dünyasında bu üç ülkenin toprak kaybetmeyeceğini bildiğimize göre, petrolün etkisi Dünya üzerinde devam ettikçe bizler, bu üçgenin aralarında kurduğu ilişkiye göre hareket etmeye mecbur kalacağız. Aynı George Orwell’ın 1984 kitabındaki gibi…

*Petrol üzerinde oynanan stratejik rekabet kastedilmiştir.

** Jimmy Carter’ın enerjiye verdiği önem açıkça görülmektedir. Bugün Amerika Birleşik Devletleri elektrikli arabaları destekleyerek petrole bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Bu petrol politikasını yürürlüğe koyarak ABD, Carter’ın ne kadar doğru bir politika yürüttüğünü kabul etmiştir. Güneş panellerinin Beyaz Saray görevi,1981’de seçimi kazanan Reagan gelir gelmez son buldu.

 

Kaynakça:

Kitap:

John Perkins-Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları

Araştırma:

Petrolün Uluslararası İlişkilerdeki Yeri: Jeopolitik Teoriler ve Petropolitik- Bilgehan Emeklier

Belgesel:

Amerika Birleşik Devletleri’nin Gizli Tarihi Bölüm 8

Website:

www.trademap.org

ABD, en çok hangi ülkelerden ham petrol satın alıyor?

https://www.ekodialog.com/Konular/abd-petrol-uretimi-tuketimi-amerika-petrol-politikalari.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/OPEC

https://www.mepanews.com/rusya-ve-suudi-arabistan-arasinda-petrol-savasi-34680h.htm

https://ipfs.io/ipns/tr.wikipedia-on-ipfs.org/wiki/Rusya_ekonomisi.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Suudi_Arabistan

https://tr.wikipedia.org/wiki/Suudi_Arabistan_ekonomisi

One thought on “Bedava Benzin! Suudi Arabistan- Amerika Birleşik Devletleri- Rusya Üçgeni

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir