Politika Ve Strateji

GÖÇMENLERİN KURDUĞU ÜLKE: ABD

GÖÇMENLERİN KURDUĞU ÜLKE: ABD

Her sene Ekim ve Kasım aylarında ABD’de yaşama hayali kuran binlerce kişi, ABD sürekli oturma izni olan Greencard’a başvuru  yapıyor. Eğer olumlu yanıt alırlarsa bu insanlar artık resmen bir göçmen oluyorlar. Yılda ortalama 55.000 kişiyi bu yolla ülkeye alan ABD’nin göçmenlik kavramıyla tarihsel ilişkisini, gelin beraber inceleyelim.

İçerisinde bulunduğumuz modern dünyanın bir gerçekliği olarak göç olgusu, artık İlk Çağ Kavimler Göçü gibi belirli ve sınırlı bir coğrafyada olmayıp tüm dünyaya yayıldı. İnsanların göç etmesinin sebepleri arasında, terör, kıtlık, refah düzeyi düşmesi gibi onlarca sebep sayılabilir. Türk milleti de asırlara sahip tarihinde göç olgusunun yabancısı değildir. Orta Asya’nın kuraklaşan toprakları ve kıt kaynakların yetememesi sonucu kıta Asyası’nın bir ucundan diğer ucuna daha iyi yaşam şartları için gelmişti.

Yeni Keşifle Doğan Bir Ulus

Modern uygarlık tabiri evresine gelene kadar Avrupalılar ne yaptı peki? Elbette onlar da çeşitli nedenlerden ötürü (Osmanlı’nın ticaret yollarındaki varlığı, dini otoriteden bıkma, yargılanmaktan korkma, yeni yaşam umudu vs.) Yeni Dünya denen Amerika ve Avustralya kıtalarını keşfedip ticari kolonilerini kurdular ve daha sonra buraya yerleştiler. Biz, işte Amerika kıtasına göç edip, onlarca farklı uluslarla kaynaşıp tek bir ulus olarak göçmenler tarafından kurulan Amerika Birleşik Devletleri’ni inceleyeceğiz.

Modern sosyolojinin öncülerinden 14. yy’da yaşamış İbn-i Haldun’a göre, iklim ve beslenmenin yani kısaca coğrafyanın, insanın yaşayış şekillerini ve insanın fiziksel özelliklerini biçimlendirmektedir. Buna göre bir coğrafyadan başka bir coğrafyaya göç eden birey, zamanla bu topraklara ve iklime göre yoğrulur. O kişinin çocuğu da artık coğrafyanın kaderine tâbi olur. ABD halkı da ülkenin kuruluşundan (1783) sonra artık kendi benliklerini unutarak “İngiliz, Afrikalı, Hispanik, İtalyan, Çinli, Alman, İrlandalı, Polonyalı” yerine “Amerikalı” olacaktır. Tabi buna sosyokültürel etmenleri de ekleyebiliriz.

Şu verileri belirtmekte fayda var. İlk olarak 17. yy’da küçük kolonilerde 5 bin – 10 bin göçmen sayısı, 1861 – 1865 Amerikan İç Savaşı’ndan önceki sayımda 32 milyon civarı olmuştu. Bu nüfus verileri, ülkenin göçmen ülkesi olduğunu göstermektedir. Hatta bu sayı 20. Yüzyıl’ın ortasında 150 milyona kadar çıkacak ve günümüze de 350 milyon civarına ulaşacaktır.

           

 Amerikan İç Savaşı’nda Tarafları gösteren harita

Dağdan Gelen Yine Dağdakini Kovmuş

Göçmenler tarafından kurulan ülke ABD’nin, sosyolojik olarak hakkında bilinmesi gereken bir nokta vardır. Eskiden gelen göçmen, sonraki göçmeni kaçak, suçlu, serseri, faydasız olarak görüp bu toprakların kendi vatanı olduğunu savunmuştur. Mesela 1800’lü yılların ikinci yarısında ülkelerindeki kıtlıktan “umuda yolculuk” yapan 2 milyondan fazla İrlandalı göçmen, daha önce buraya yerleşmiş Avrupalılar tarafından dışlanıp çok olumsuzluklara maruz kaldı. Ancak hepsinden öte esas konuşması gereken ve o toprakların asıl yerlileri Kızılderililer hiç konuşmamış ve gelen göçmenler, gerçek yerlilere soykırım uygulamıştı.

Anavatanları Afrika’dan köle olarak iş gücü diye alıkonulan milyonlarca siyahi, ABD’nin ve bilhassa Teksas, Louisiana, Tennessee gibi güney eyaletlerdeki ülkenin verimli topraklarında calıştırılıp bugünkü modern ABD’nin temellerini attılar ve hızlı büyümenin ana unsurlarından biri oldular. Tek sorun bu göçmenler hiç de isteyerek gelmemişti.

Nedir Burasının Cazibesi?

Akıllara gelen ilk olarak, “Bu insanlar neden Amerika’ya göç etti? Neyden kaçtıklarını biliyoruz ama onlara neyin cazip geldiğini ve Amerika’da onları çeken neydi?” sorularına cevaben, Amerika yeraltı ve yer üstü zengin kaynakları, hayvan ve yaban hayatı varlığı, madenleri, geniş coğrafyası ile insanları çekmişti. Başlangıçta ABD’nin, tütün ve çay üretimiyle başlayan ekonomik faaliyetleri, daha sonra yeni sektörler ve iş kollarının gelişimiyle ülkeyi ticaret ve “fırsatlar ülkesi” -ne dönüştürmüştür. Amerika’da dış göç dışında iç göç de yaşanmıştır. 1849 yılında ülkenin batı kıyısında bulunan California eyaletinde altın kaynağı keşfedilince binlerce insan zengin olmak için Doğu’dan Batı’ya göç etmişti. Bu dönem, Gold Rush yani “Altına Hücum” olarak tarihe geçmiştir.

Amerika’nın 20. Yüzyılda Dünya Arenasında Boy Göstermesi

Şu ana kadar anlattıklarımız ABD’nin kuruluşu, tarihsel arkaplanı ve gelişimiydi. 20. Yüzyıl’ın modern çağına girildiğinde artık ABD sanayileşmiş ve gelişmiş bir ülkeydi. 20. Yüzyıl’ın ilk yarısında 1. ve 2. Dünya Savaşları, ABD’nin dışa açılımında ve dünya siyasetinde ön plana çıkmasında rol oynadı. Daha önce kendi kabuğunda bir ülke, artık dışarıya yönelmişti. Modern Amerika’nın başlıca göçmenleri ise Avrupa’da Naziler’den kaçan Yahudiler ve ülkedeki krizlerden kaçan İtalyanlardı. Amerika’da her etnik gruplar, ortak ulus değerleri dışında, kendi etnik kökeninin kültürel unsurlarını da beraberinde getirmişti. Buna en iyi örnekler, aile yapısıyla, dinleriyle, lobileriyle Yahudiler ve İtalyanlar oldu. Hatta dünya savaşlarında büyük bir başarı alamamış İtalyanlar, New York şehrine yerleşip burada kendi ülkelerinden getirdikleri, hiyerarşik düzene sahip organize suç örgütleri ve mafyalık olgusunu getirdiler. Bu demek oluyor ki ABD, göçmenlere kendi ülkelerinde yapamadıkları şeyleri yapabilme özgürlük ortamını sunduğu için bu davranışlar da ortaya çıkabiliyor. Ancak altını çizelim hiçbir ülke hükümeti bu karmaşa ve orantısız başına buyrukluğu istemez. Burada demek istediğimiz ABD idaresi değil, ABD toprağının ta kendisi bu fırsatı sunuyor.

          Manhattan, New York günümüz

Modern Dünyanın Fırsatlar Ülkesi ve Amerikan Rüyası

20. Yüzyıl modern ABD’sinde kapitalizm hakimdi. Kapitalizmin orada hem ekonomi modeli ve politikası hem de insanların yaşayış biçimindeki sosyokültürel tezahürdü. ABD açısından 20. Yüzyıl’ı diğer zamanlarından ayıran en önemli özelliği gelişip doruk noktasına ulaşan Kapitalizm düzeniydi. Aslında Kapitalizm 1400’lü yıllarda ticaretin gelişmesinden beri mevcuttu ama hiç bu denlisi görülmemişti. Hele ki modern üretim ve tüketim faktörleriyle. Artık insanlar Amerika’ya zorunda oldukları için değil, “Amerikan Rüyası” denilen zengin olma hayaliyle geliyorlardı. Plan basitti. Buraya gelinecek, birkaç küçük borçla iş kurulacak, eğer kâr elde etmek için her yol mübah anlayışındaysan yasal veya yasadışı yüksek gelir getiren işlerle çok kolay yoldan para kazanılacak. Ancak bu plan genelde işe yaramadı. Basitçe kar ve rekabet amacı güden Kapitalizm’de bir kişinin zengin olabilmesi için bir kişinin fakir olması gerekir denklemi sonucu, binlerce kişi hayal kırıklığı ile daha Amerikan Rüyası’nı göremeden uyandı. Bu durum, günümüzde dünyada yeni güç ve ekonomi kutuplarının ortaya çıkmasıyla giderek artmış durumda.

Kaynakça:

ABD İstanbul Başkonsolosluğu internet sitesi, https://tr.usembassy.gov/tr/diversity-visa-lottery-program-tr/

National Geographic, Büyük Dünya Tarihi belgeseli, 5. Bölüm

İlk Kolonilerden Günümüze ABD Göç Tarihi

https://www.uztarih.com/2018/06/ilk-kolonilerden-gunumuze-abd-goc-tarihi.html?m=1#:~:text=Amerika’ya%20%C4%B0rlandal%C4%B1%20g%C3%B6%C3%A7%C3%BC&text=1826%2D1846%20aras%C4%B1%20Amerika’ya,%C4%B0rlanda%20as%C4%B1ll%C4%B1%20ABD%20vatanda%C5%9F%C4%B1%20ya%C5%9Famaktad%C4%B1r.

Büyük Larousse Ansiklopedisi, Hürriyet, baskı yılı 1975, 2. Cilt, İrlandalılar konu başlığı

İbn-i Haldun, Mukaddime 1. Bölüm

https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Amerikan_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1
https://www.uztarih.com/2018/06/ilk-kolonilerden-gunumuze-abd-goc-tarihi.html?m=1#:~:text=Amerika’ya%20İrlandalı%20göçü&text=1826-1846%20arası%20Amerika’ya,İrlanda%20asıllı%20ABD%20vatandaşı%20yaşamaktadır.

Görsel Kaynaklar:

https://www.shutterstock.com/video/clip-479911-statue-liberty-us-flag-background
https://www.nationalgeographic.org/photo/union-confederacy/
http://statchatva.org/2014/03/13/ancestry-who-do-you-think-you-are/
https://www.icep.com.tr/ulkeler-rehberi/amerika/firsatlar-ulkesi-amerika

Film Kaynakları:

New York Çeteleri 2002

Lincoln 2012

Scarface 1983

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir